چند لحظه صبر كنيد ... |
|
چند لحظه صبر كنيد ... |
|
16 فروردين 1404 |
از چهارم مهرماه جاری که مرکز مبادلات ارزی متولد شد، تغییرات بسیاری در بازار ارز کشور ایجاد شد. هرچند در روزهای نخست این تأثیر نامحسوس بود ولی به تدریج و با انطباق شرایط، این مرکز توانست مأموریت اصلی خود را که همان کاهش بار تقاضا از بازار آزاد است به خوبی به انجام رساند
از چهارم مهرماه جاری که مرکز مبادلات ارزی متولد شد، تغییرات بسیاری در بازار ارز کشور ایجاد شد. هرچند در روزهای نخست این تأثیر نامحسوس بود ولی به تدریج و با انطباق شرایط، این مرکز توانست مأموریت اصلی خود را که همان کاهش بار تقاضا از بازار آزاد است به خوبی به انجام رساند
ایران/ تا پیش از راهاندازی مرکز مبادلات ارزی تنها اولویتهای یک و دو واردات ارز به نرخ مرجع دریافت میکردند و مابقی واردکنندگان مجبور بودند نیاز خود را به قیمت روز تهیه کنند اما دولت برای حل مشکل این بخش از متقاضیان ارز با همکاری بانک مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت ظرف مدت کوتاهی مرکز مبادلات ارزی را برای پاسخگویی به نیاز اولویتهای 3 تا 5 در فاز نخست ایجاد کرد و بدین ترتیب از مجموع 10اولویتی که برای واردات کالا مشخص شده بود، پنج اولویت یعنی نیمی از نیاز واردکنندگان را پوشش داد.
از سوی دیگر و با اجرای فاز جدید مرکز مبادلات از روز پنجشنبه 13 مهرماه، واردکنندگان اولویت ششم نیز موفق شدند ارز مورد نیاز خود را با قیمتی به مراتب کمتر از بازار آزاد تهیه کنند.
اولویت 7، چند روز دیگر
فعالیت مرکز مبادلات ارزی تنها به اولویتهای نخستین وارداتی محدود نشد و همانطور که مسئولان وعده داده بودند، علاوه بر اولویتهای 3 تا 5، سایر اولویتها نیز به تدریج تحت پوشش خدمات این مرکز قرار گرفتند. بر این اساس پس از اولویت ششم، اولویت هفتم نیز تا چند روز آینده ارز مبادلهای دریافت خواهد کرد. در همین ارتباط کیومرث کرمانشاهی معاون کل سازمان توسعه تجارت با اشاره به آغاز پرداخت ارز مبادلهای به اولویت 7 در روزهای آینده گفت: از روز پنجشنبه هفته گذشته اولویت 6 نیز ارز در اتاق مبادلات دریافت کرده و در روزهای آینده اولویت 7 نیز ارز مبادلهای خواهد گرفت.
بدین ترتیب در حال حاضر 60 درصد واردکنندگان کالاهای اولویتدار ارز را به نرخی کمتر از بازار آزاد دریافت میکنند و تا چند روز دیگر این رقم به 70 درصد خواهد رسید. با این اقدام و همانگونه که رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده بود مرکز مبادلات ارزی بتدریج بر بازار ارز کشور تأثیر گذاشته و نرخ ارز را میشکند. اتفاقی که از اواخر هفته گذشته در بازار ارز رخ داد و باعث شد نرخ دلار در بازار آزاد بیش از هزار تومان کاهش یابد که البته این روند نزولی همچنان ادامه دارد. بنابر اعتقاد صاحبنظران اقتصادی با افزایش اولویتهای وارداتی که از نرخ ارز مبادلهای استفاده میکنند میزان تقاضا در بازار آزاد بشدت کاسته شده و در نتیجه نرخهای حبابی آن تخلیه خواهد شد.
قیمت ارز مبادلهای در حال کاهش
در کنار نقش مرکز مبادلات ارزی در کاهش فشار تقاضا بر بازار، این مرکز با تعیین روزانه نرخ ارز نقش دیگری را نیز در قیمتگذاری بازی میکند. بر این اساس با اوج گرفتن هیجانات در بازار آزاد مرکز مبادلات از روز دهم مهر به مدت سه روز نرخ دلار را روی 2 هزار و 672 تومان ثابت نگه داشت هر چند قرار بود در این مرکز نرخ ارز دو درصد زیر قیمت بازار عرضه شود ولی عملکرد آن نشان میدهد برای حمایت از متقاضیان واقعی این نرخ به مراتب ارزانتر از بازار عرضه شده است.
در ادامه فعالیت مرکز مبادلات ارزی یعنی در روزهای 13 و 15 مهر نیز قیمت اعلام شده ارز از سوی این مرکز نسبت به روزهای قبل کاهش داشته است، به طوری که در روز 13 مهر نرخ دلار نسبت به روز قبل بیش از 20 تومان و در روز 15 مهر بیش از 74 تومان کمتر شده است. نرخ یورو نیز همانند دلار روند کاهشی داشته است. در حالی که روز 12 مهر نرخ پوند مبادلهای 3 هزار و 447 تومان بود، در روز 13 مهر این رقم با 10 تومان کاهش به 3 هزار و 437 تومان و در روز 15 مهر با 62 تومان کاهش مواجه شده است. اقدام مرکز مبادلات ارزی برای کاهش نرخ ارزهای مختلف که نیاز بخش عمدهای از متقاضیان را پاسخ میدهد به طور قطع در نرخهای بازار ارز نیز تأثیر خواهد گذاشت و بتدریج باعث کاهش آن خواهد شد.
همچنین براساس اعلام بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تا روز دهم مهرماه بیش از 250 میلیون دلار در این مرکز مبادله شده است که با احتساب روند روزانه این رقم تا پایان ساعت کاری روز 13 مهر بایستی از 500 میلیون دلار گذشته باشد. بنابر اعلام بانک مرکزی تا پایان روز پنجشنبه هفته گذشته ثبت سفارشات انجام شده در مرکز مبادلات ارزی به 880 فقره رسیده است.
اتصال شعب ارزی بانکها به مرکز مبادلات
از روز گذشته با اجرایی شدن فاز دوم مرکز مبادلات ارزی، شعب ارزی تمام بانکها به تصمیم مرکز متصل شد.
در این زمینه معاون ارزی بانک مرکزی با اشاره به اتصال شعب ارزی تمام بانکها به سیستم مرکز مبادلات گفت: قرار بود بانکهای استانها یک ماه پس از راهاندازی مرکز به آن متصل شوند که این اقدام از روز گذشته انجام شد.
مینو کیانیراد با ارزیابی عملکرد فعالیت 14 روزه مرکز مبادلات ارزی اظهار داشت: استقبالی که از این مرکز برای تأمین نیاز ارزی متقاضیان صورت گرفته بسیار فراتر از حد انتظار بوده به نحوی که طبق برنامهریزیهای اولیه قرار بود بانکهای استانها یک ماه پس از راهاندازی مرکز به آن متصل شوند که با توجه به استقبال صورت گرفته این اقدام از دیروز انجام شد.
وی افزود: بر این اساس نیاز ارزی شهرستانها برای دریافت ارز به نرخ غیرمرجع برای اولویتهای 3 تا 6 توسط تمامی شعب ارزی بانکها پاسخ داده میشود و دیگر نیازی به مراجعه به تهران نیست. معاون ارزی بانک مرکزی یادآور شد: تا پایان وقت اداری روز پنجشنبه 13 مهرماه، حدود 880 واحد تولیدی از طریق مرکز مبادلات ارزی به نرخ مبادلهای نسبت به تأمین ارز خود جهت واردات کالا با توجه به اولویت کالاهای مربوط اقدام کردند که با توجه به محدودیت زمان روز پنجشنبه ارزش مبادلات از رشد قابل ملاحظهای برخوردار بود.
تعداد بانکهای فعال در مرکز مبادلات به 18 رسید
در حالی که در روزهای ابتدایی فعالیت مرکز مبادلات ارزی تنها بانک ملت بهعنوان بانک عامل و بانک کشاورزی بهعنوان ناظر در آن حضور داشتند، هماکنون تعداد بانکهای فعال در این مرکز به 18 مورد رسیده است.
معاون ارزی بانک مرکزی در این باره گفت: علاوه بر شش بانک عامل که به مرکز مبادلات ارزی متصل بودهاند، شعب ارزی 12 بانک دیگر نیز به این مرکز وصل شدهاند.
کیانی راد افزود: این در حالی است که تمام بانکهای کشور امکان اتصال و ورود به سیستم مرکز مبادلات ارزی برای خرید و فروش ارز متقاضیان را دارند.
ثبت سفارش، الکترونیکی شد
از روز گذشته به منظور جلوگیری از سفرهای غیر ضروری متقاضیان شهرستانی به تهران، مقرر شده است ثبت سفارش از طریق فضای مجازی صورت گیرد و بانکهای عامل نیز در این فضا، پاسخگوی نیاز متقاضیان باشند. در حال حاضر 42 مرکز ثبت سفارش در کشور وجود دارد که نیاز به مراجعه حضوری آنها نیست و از طریق الکترونیکی نیز میتوان اقدام کرد، علاوه بر این در نامه ثبت سفارش نام بانک عامل مشخص است و متقاضی میتواند به بانک عامل مراجعه کرده یا از طریق فضای مجازی، فرایند مورد نیاز را طی کند.
دستورالعمل 24 مادهای خرید و فروش ارز به نرخ مبادلهای
بانک مرکزی دستورالعمل 24 مادهای اجرایی نحوه خرید و فروش ارز به نرخ مبادلهای را به ادارات کل عملیات ارزی شبکه بانکی ابلاغ کرد.
به دنبال ایجاد و راهاندازی اتاق مبادلات ارزی در سوم مهرماه سال جاری تلاش برای نظم بخشیدن به روند مبادلات تجاری و تسهیل امور واردکنندگان آغاز شد. در گام نخست، اتاق در تهران به ارائه خدمات همت گماشت و ارائه خدمات در سایر شهرها به آغاز فاز دوم و تدوین دستورالعملهای اجرایی لازم محول شد.
این گزارش میافزاید: خوشبختانه با ابلاغ دستورالعمل اجرایی نحوه خرید و فروش ارز به نرخ مبادلهای به ادارات کل عملیات ارزی شبکه بانکی و واحدهای تابعه از تاریخ 14مهرماه 91 دستورالعمل فوق در سراسر کشور اجرایی شده است.
گفتنی است در پی تأکید رئیس جمهور و کمیته ویژه تصمیمگیری بازار ارز متشکل از نمایندگان دولت و مجلس شورای اسلامی، بانکها میتوانند با رعایت موارد ذیل، نسبت به خرید و فروش ارز با نرخ مبادلهای جهت واردات کالا و خدمات مرتبط با اولویتهای 2 (به غیر از داروهای انسانی)، 3، 4 و 5 اقدام کنند.
1- در این دستورالعمل، بانکهای ملت، کشاورزی، تجارت، سپه، پارسیان و سامان به عنوان بانک عامل و واسطه و سایر بانکها به عنوان بانک عامل محسوب میشوند. بانک واسطه هر یک از بانکهای عامل طبق لیست پیوست شماره (2) بوده و خرید ارز مربوطه (به نرخ مبادلهای) صرفاً از طریق بانک واسطه تعیین شده امکان پذیر خواهد بود.
2- کلیه بانکهای عامل باید نزد بانکهای واسطه حساب ریالی افتتاح کنند.
3- نرخ ارز مبادلهای به طور روزانه از سوی بانک مرکزی به بانکها اعلام شد و در سایت بانک (بانک مرکزی) برای عموم قابل دسترسی است.
4- کلیه متقاضیان ارز به نرخ مبادلهای با ارائه اسناد و مدارک لازم از جمله اوراق ثبت سفارش با اولویتهای یادشده، میتوانند به شعب ارزی بانکهای عامل مراجعه کرده و به میزان مبلغ مندرج در ثبت سفارش درخواست خرید ارز کنند.
5- با توجه به نوع ارز، محل عرضه و مقصد ارز و همچنین نرخ اعلامی از سوی بانک مرکزی در ابتدای هر روز، در صورتی که متقاضی خواستار استفاده از ارز با نرخ مبادلهای باشد، بانکهای عامل باید پس از کنترل اسناد و مدارک و تطبیق اطلاعات اوراق ثبت سفارش با اطلاعات مندرج در سامانه وزارت صنعت، معدن و تجارت به منظور دریافت کد تخصیص ارز و صدورگواهی ثبت آماری، اطلاعات مربوطه را از طریق پرتال ارزی به اداره نظارت ارز بانک مرکزی ارسال کنند.
6- اداره نظارت ارز پس از انجام بررسیهای لازم نسبت به اختصاص کد تخصیص ارز و صدور گواهی ثبت آماری اقدام نموده و مراتب توسط بانکهای عامل از طریق پرتال ارزی قابل رؤیت خواهد بود.
7- مدت اعتبار گواهیهای ثبت آماری از تاریخ صدور 15روزکاری بوده و در صورت عدم خرید ارز طی مدت یادشده، اخذ مجوز تمدید گواهی ثبت آماری از اداره نظارت ارز الزامی است.
8- ارائه کد تخصیص ارز به منزله تخصیص ارز مربوطه در مدت مورد اشاره بوده و بانکهای عامل میتوانند با رعایت مقررات و فرایند ذکر شده، نسبت به خرید ارز اقدام کنند.
9- در صورتی که خرید ارز به نرخ مبادلهای از طریق بانکهای عامل صورت میگیرد، بانکهای مزبور باید جهت دریافت کد تخصیص ارز، اطلاعات مربوطه را از طریق پرتال ارزی به اداره نظارت ارز بانک مرکزی ارسال نموده و پس از دریافت کد مزبور، معادل ریالی ارز مورد درخواست را (به نرخ روز خرید ارز) به حساب یکی از بانکهای واسطه واریز کنند. همزمان با انجام این امر، بانکهای عامل باید با رعایت مفاد بند (12) نسبت به ارسال درخواست خرید ارز به بانکهای یادشده اقدام کنند.
10- چنانچه خرید ارز به نرخ مبادلهای از طریق بانکهای عامل که واسطه نیز هستند، صورت میگیرد شعب بانکهای مزبور پس از طی فرایند ذکر شده جهت دریافت کد تخصیص ارز به منظور خرید ارز باید نسبت به ارائه تقاضا طبق فرم پیوست به اداره مرکزی خود اقدام نموده و اداره مزبور پس از تجمیع مبلغ آنها با ارز مورد نیاز بانکهای عامل موضوع بند فوق، به صورت یکجا و طبق روش اعلام شده در بند 12، نسبت به خرید ارز از بانک مرکزی اقدام میکند.
11- هنگام ارائه تقاضای خرید ارز به بانک مرکزی، بانک عامل باید صددرصد معادل ریالی ارز مورد تقاضا را تأمین کند.
12- اداره مرکزی بانکهای عامل باید پس از تجمیع روزانه درخواستهای شعب ارزی خود در سراسر کشور، نسبت به ارسال آنها به بانکهای واسطه در روزهای عادی حداکثر تا ساعت 16 و روز پنجشنبه تا ساعت 12همان روز اقدام کند. بانکهای واسطه نیز پس از تأمین صددرصد معادل ریالی ارز مورد درخواست درحساب بین بانکی خود نزد اداره معاملات ریالی این بانک، به ترتیب حداکثر تا ساعات 17 و 13(همان روز) مجاز به ارسال درخواستهای مورد بحث به بانک مرکزی خواهند بود. کارسازی درخواستهای ارسالی پس از ساعات مذکور به روز کاری بعد موکول خواهد شد. چنانچه ارسال تقاضا به روزهای دیگر موکول شود، مبنای نرخ فروش ارز، تاریخ مراجعه بانکها جهت خرید ارز از بانک مرکزی خواهد بود. از اینرو هرگونه قصور در ارسال اطلاعات بعد از ساعات یاد شده متوجه بانک عامل بوده و لازم است بانکها مراتب را به نحو مقتضی در فرایند انجام کار لحاظ نموده و اطلاعرسانی مناسب به مشتریان صورت گیرد.
تبصره: چنانچه بانک عامل معادل ریالی ارز مورد درخواست را به حساب بانک واسطه تا ساعت 16واریز کرده، لیکن بانک واسطه نسبت به خرید ارز از بانک مرکزی اقدام ننماید، تبعات آن بر عهده بانک واسطه خواهد بود.
13- پس از اجرای بندهای 9 و 10 فوق حسب مورد، مبلغ ارزی مربوطه به حساب بانک واسطه و یا با معرفی بانکهای مذکور به حساب بانکهای عامل واریز خواهد شد.
14- مقررات مربوط به ارز متقاضی مندرج در قسمت (هـ) بخش اول مجموعه مقررات ارزی به استثنای بند (4) آن در مورد کالاهای خریداری شده با نرخ مبادلهای مربوط به اولویتهای مورد اشاره لازمالاجرا است. در مورد بند 7 قسمت مزبور نیز باید به ترتیب ذیل اقدام شود:
الف) اخذ تعهد کتبی از مشتری جهت ارائه پروانه ترخیص قطعی کالا هنگام گشایش اعتبار، ثبت برات اسنادی و یا حواله و همچنین وثیقه مرتبط با تضمین وصول جریمه عدم ارائه پروانه مذکور به میزان مابه التفاوت«نرخ مبادلهای» تا «نرخ بازار آزاد روزخرید ارز به نرخ مبادلهای» به تشخیص بانک عامل الزامی است.
تبصره: تعهد یاد شده باید طبق مقررات ضبط وثیقه مرتبط با تضمین وصول مابه التفاوت «نرخ مبادلهای» تا «نرخ بازارآزاد روز خرید ارز به نرخ مبادلهای» اخذ شود.
ب) دریافت وثیقه فوق در مورد متقاضیانی که به نرخ مبادلهای ارز خریداری نموده، لیکن تاکنون بانک عامل نسبت به انتقال وجه آنها اقدام ننموده، الزامی است.
ج) بانک مرکزی بر نحوه اخذ وثایق مورد بحث نظارت خواهد کرد.
15- چنانچه به هر دلیل (ابطال اعتباراسنادی، حواله و...) ارز فروخته شده جهت واردات کالا مورد استفاده قرار نگیرد، صرفاً مبلغ ریالی دریافتی در روز فروش ارز به واردکننده مسترد خواهد شد. ضمناً ارز مربوطه نیز باید با هماهنگی اداره بینالملل بانک مرکزی از سوی بانک عامل به حساب بانک مذکور (مرکزی) واریز شود.
16- حواله وجه به صورت یکجا یا به دفعات حداکثر به میزان مبلغ مندرج در گواهی ثبت آماری بلامانع است.
17- استفاده از ارز مذکور جهت واردات کالا به مناطق آزاد و ویژه اقتصادی امکانپذیر نبوده و انجام این امر کماکان باید طبق مقررات قبلی صورت گیرد.
18- در مورد آن دسته از ثبت سفارشات که در قسمت «نوع معامله»، «تأمین ارز» آنها نرخ مرجع، غیرمرجع و یا تسهیلات درج شده و بخشی از مبلغ این گونه ثبت سفارشات قبلاً پرداخت شده و متقاضی خواستار استفاده از ارز با نرخ مبادلهای جهت تأمین وجه مابقی ثبت سفارش مربوط به اولویتهای 2(بهغیر از داروهای انسانی)، 3، 4 و 5 باشد، در صورت اصلاح گواهی ثبت آماری قبلی و دریافت گواهی جدید، فروش ارز برای مانده مبلغ ثبت سفارش بلامانع است.
19- چنانچه دارندگان ثبت سفارش با اولویت گروه کالایی 2(به غیر از داروهای انسانی)، متقاضی استفاده از ارز مذکور بابت کل مبلغ ثبت سفارش باشند، انجام درخواست بلامانع است.
20- چنانچه در قسمت «نوع معامله»، «تأمین ارز» ثبت سفارشات موضوع بندهای 18و19، عبارت «نرخ مرجع» درج شده باشد،اصلاح اوراق ثبت سفارش مربوطه به «غیر مرجع» یا «وفق سیاستها و مقررات بانک مرکزی» الزامی است.
21- فروش ارز به نرخ مبادلهای بابت هزینههای «گشایش اعتبار اسنادی، ثبت برات اسنادی و انجام حواله»، «تبدیل ارزها به یکدیگر»، «انتقال ارز از طریق بانک و یا صرافی» و «کارمزد بانک کارگزار» مرتبط با ارزهای خریداری شده در حد متعارف بلامانع است.
تبصره: بانک مرکزی بر نحوه اخذ هزینههای فوق نظارت خواهد کرد.
22- پس از دریافت کد تخصیص ارز، بانک عامل جهت انجام هر گونه اصلاحیه در گواهی ثبت آماری صادره، لازم است مراتب را طی نامه به اداره نظارت ارز بانک مرکزی منعکس کند.
23- بانکها میتوانند ارزهای حوالهای با منشأ خارجی متقاضیان را با نرخ مبادلهای اعلامی از سوی بانک مرکزی خریداری و ضمن اعلام مبلغ، نوع ارز و محل عرضه ارز با رعایت مفاد این دستورالعمل نسبت به فروش آن به واردکنندگان اقدام کنند. ضمناً در این راستا ارسال اطلاعات ارزهای فروخته شده به بانک مرکزی طبق فرم مورد اشاره در بند 12 الزامی است.
24- چنانچه بانکی حاضر به خرید و فروش ارز طبق بند 23 نبوده و صرفاً حاضر به نقل و انتقال (تهاتر) ارز در خارج از کشور، بین فروشندگان و خریداران ارز دارای ثبت سفارش با اولویتهای ذکر شده باشد، انجام نقل و انتقالات مورد بحث پس از اعلام مبلغ، نوع ارز و محل عرضه ارز به بانک مرکزی بلامانع است.
آغاز برخورد با خرید و فروش غیر قانونی ارز
معاون ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با تأکید بر غیرقانونی بودن خرید و فروش ارز خارج از شبکه بانکی و صرافیهای مجاز، برابر قانون مبارزه با پولشویی گفت: اقدامات ستاد در بخش پیشگیری و مقابله با خرید و فروش غیرقانونی ارز با همکاری دستگاههای عضو آغاز شد.
مهدی ابویی، معاون پیشگیری و هماهنگی سازمانها و استانهای ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، درحاشـــــــــیه کارگروه ویژه پیشگیری و مقابله با خرید و فروش ارز غیر مجاز در ستاد مرکزی قاچاق کالا و ارز افزود: بر اساس قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، وزارت اطلاعات مسئول امر مبارزه با قاچاق ارز بوده و ناجا نیز در مورد خرید و فروش غیرقانونی ارز اقدام میکند.
وی همچنین از ابلاغ دستورالعمل پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز خبر داد که بر اساس آن عملیات تمامی صرافیهای مجاز از طریق سیستم نرمافزاری کنترل و با ساماندهی صرافیها از فعالیت واحدهای غیرمجاز جلوگیری میشود.
منبع:شبکه ایران