عجیبترین کتابخانههای جهان
ساخت کتابخانههای عجیب و در عین حال جذاب و کاربردی در سراسر جهان یکی از راههای گسترش فرهنگ کتابخوانی است و همزمان یادآور این حقیقت است که علیرغم پیشرفتهای روزافزون تکنولوژی، عصر کتابهای کاغذی هنوز به پایان نرسیده است.
«الکس جانسون» در کتاب جدیدش با عنوان «کتابخانههای غیرمنتظره» به موضوع انقلاب کتابخانهها در قرن ۲۱ و معرفی پروژههای جدید و شگفتانگیز برای اشتراکگذاری کتاب در مکانهای مختلفی چون باجههای تلفن، اتاقکها، فرودگاهها و ... پرداخته است.
«جانسون» در مقدمه کتابش مینویسد: مفهوم اصلی کتابخانه در حال تغییر است و بسیاری از کتابخانههایی که در اینجا معرفی شده با روشهای اساسا متفاوت از کتابخانههای سنتی در شهر و دانشگاه عمل میکنند و برای مثال نیازمند عضویت و ارائه مدارک شناسایی و در برخی موارد بازگرداندن کتابها نیستند.
کتابخانه کوچکی که شباهت زیادی به قفس پرندگان دارد در سال ۲۰۰۹ و به عنوان بخشی از جنبش ساخت کتابخانههای کوچک در ویسکانسین آمریکا ساخته شده است.
در حال حاضر ۱۲ هزار کتابخانه کوچک و رایگان در سراسر جهان وجود دارد و بسیاری از افراد به اشتراکگذاری کتابهایشان با سایر افراد جامعه علاقهمندند. این کتابها تنها شامل کتابهای قدیمی و نه چندان کاربردی نیست و در واقع مجموعهای است که با دقت جمعآوری شده و خود کتابخانه نیز یک اثر هنری در محله محسوب میشود. معماران در سال ۲۰۱۳ با همکاری سازمانهای شهری در نیویورک اقدام به طراحی پناهگاههایی کردند که در واقع کتابخانههایی کوچک و رایگان هستند. چراغی که با انرژی خورشیدی کار میکند نیز نور لازم برای خواندن کتاب برای مراجعهکنندگان در شب را فراهم میکند.
کتابخانه «دیه مولر» موسوم به شاخههای دانش یک کتابخانه معلق است که افراد میتوانند ضمن خواندن کتابها، هر کتابی را که دوست داشتند با کتابی متعلق به خودشان جایگزین کنند. نصب محفظههای معلق نگهداری کتاب یکی از پروژههای هنری مورد علاقه کتابدوستان است.
معماران در سراسر جهان اقدام به طراحی ساختمانهای جدید منحصر به فردی به عنوان کتابخانه میکنند. برای مثال کتابخانه «سیکی» در ژاپن شامل اتاقهایی عایق صدا و آکوستیک است تا دانشجویان بتوانند به راحتی به بحث و مناظره بپردازند.
کتابخانه بیرمنگام نیز که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شده دارای باغچه گیاهکاری، گالری هنری و یک مرکز بهداشتی علاوه بر قفسههای کتاب است. «فرانسیس هوبن» معمار آلمانی و طراح این کتابخانه معتقد است کتابخانههای مدرن دیگر منحصرا محل نگهداری و به اشتراکگذاری کتاب نیستند.
در شهر «کولنوالده» در شرق آلمان یک ایستگاه مخروبه راهآهن به کتابخانه مدرن و عمومی شهر تبدیل شده است. همچنین در یک پروژه دیگر در شهر ماگدبرگ آلمان کتابخانه جدیدی توسط شرکت معماری «کارو» ساخته شده است که ساختمان آن تنها سه ضلع دارد و یکی از ابعاد آن باز است. این کتابخانه ۲۴ ساعته شامل ۲۰ هزار نسخه کتاب است و براساس اصل صداقت فعالیت میکند.
گرچه میتوان تمام کتابخانههای یک کتابخانه را طی چند ساعت از اینترنت دانلود کرد اما در برخی مناطق دورافتاده جهان استفاده از چهارپایان هنوز بهترین راه برای انتقال کتاب به مردم است. کتابخانههایی بر روی پشت الاغ را میتوان در کشورهایی چون زیمبابوه، اتیوپی و کلمبیا مشاهده کرد.
همچنین یک بنیاد خیریه در کشور لائوس از فیل برای آوردن کتاب برای مردم استفاده میکند. «جامبین داشدانداگ» که خود یک نویسنده است، ۲۰ سال است که در صحرای «گوبی» در مغولستان با استفاده از شتر برای کودکان کتاب میبرد. در مناطقی از کشور کنیا که تحت تأثیر خشکسالی شدید است نیز به صورت منظم کتابخانههای سیار بر روی شتر تردد میکنند.
«سلی ترو» که یک طراح مبلمان است در خانهاش کتابخانهای به ارتفاع ۱۲ متر و سه طبقه دارد اما دسترسی به بالاترین طبقات تنها از طریق امکاناتی ممکن است که از آن برای پاک کردن پنجرههای ساختمانهای بلند استفاده میشود.